Коли карпаторусинська активістка Ґабріелла Дерепа пудняла в межинародных структурах тему ничіня природы Пудкарпатя и удсутность вызнаня корінного карпаторусинського народа, многі чекали цивилізованої дискузії. Місто того ся появила публикація Олены Мудрої, переповнена ярлыками, домыслами, інкримінаціями «сепаратизма» й фантазіями за «російську аґентуру».

Послідны рокы еколоґічна цілосность Пудкарпатя ся наражує серйозным выпровбованьом. Переміщіня промысла, спонтанноє й часто непрозороє інвестованя, масштабна урбанізація окремых дарабу, незаконні застройкы у еколоґічно чутливых зонах приводят до деґрадації ландшафта й порушіня звычных способу ґаздованя. Пуд сесі процесы чим дале май часто пудлажувут економічні інтересы извон, а місні громады трафлявут у ситуації, коли їх роль – пасивный позирач перемін, ініціованых хоть кым, лем не нима самыма.

U tot čas, koli Ukrajina stojit na porozi Europskoj Uniji, opredïljavuči svoju budučnostj, perepisuvuči zakony i pereosmysljuvuči prioritety, rusinskyj ruch u Podkarpatjovi pudkresleno sokotit movčanja. Toto movčanja ne prosto čuduje; uno nebezpečnoje. Doki Kyjov i Brusel na fonï rosijskoj agressiji formuvut novu geopolitičnu mapu Europy, organizaciji, pretenduvuči na rolu chranitiljôv korïnnoho karpatorusinskoho naroda Podkarpatja, upali v letargiju, ne navyrhuvuči cïlisnoj viziji, zkoordinovanych dïj taj ozmyslenoj ochrany prav karpatskych rusinôv.

Koli eurokomisar po voprosam rozšyrinja EU Marta Kos zajavila plynom svoj vizity do Užhoroda, že Ukrajina «vypovnila svoju domašnju robotu» po voprosoch nacionalnych menšin, una predstavila takyj diplomatičnyj obrazčik: štat, hiby, udpovidat europskym štandartam inkluzivnosti i kulturnoho čestovanja. No za tyma slovami sja prjače namnoho maj surova realnostj, kotra oholjuje jak poverjchnostj rozumïnja Bruselom, tak i nespiravučoje sja ničinja korinnoho naroda Podkarpatja - karpatskych rusinu.

Vekšynie rusinskoho naselinja často rozkazuvut istoriju za epochu odrodžinja, kotra maje čitavyj uspiech, i za komunitu taj inštituty, što sa prodovžuvut rozšyrjovati. Aktivišty, u svoju očeredj, rozumievut toty reči taj bisieduvut za nich taj jich nevdači maj šyroko. Svietovyj kongres Rusinôv, ne pozeravuči na joho obšču reputaciju, ne je tym inštitutom, što znavut často chvaliti. Štosj iz nim pôšlo ne tak (avadj, može, ne pôšlo, ajbo za jse bude maj dale), ajbo za vto, že što konkretno, riedko sa prikazuje. Jak speredslovo d maj velikôj statie, u kotrôj sa bisieduje za holovny problemy Kongresa, publikujeme kurty statie za joho nedavny zakroky iz jich analyzom.

У што вірят наші нынішні лідеры, што вни думавут за одроджіня послідньых 30 рокув? Што щи май важно — якый має быти, подля їхнього назора, наш путь уперед? Нашоє четвертоє інтервю:  молодый русинськый активішта Юрко Капац, основатель Русинського портала, член Світовой Рады Русинув од Чеськой Республікы.

Хоть и ситуація пудла, єдиный пудход ид кодифікації пудкарпатського варіанта русинського языка потребный про його всокочіня тай розвуй. У сюй статі роззираєме хыбы и предлагаєме крокы вперед у процесови кодифікації.

У што вірят наші нынішні лідеры, што вни думавут за одроджіня послідньых 30 рокув? Што щи май важно — якый має быти, подля їхнього назора, наш путь уперед? Нашоє третьоє інтервю: отець Дмитрій Сидор, православный сященик, голова общества Кирила и Мефодія.

Хоть силы ґлобалізації отворявут двері про нові возможности и май широкого културного обміна, они такой чинят серіозні проблемы про всокоченя унікальной індентичности и наслідства русинув, котрі ся приумножавут дестабілізувучыма выслідками войны.