Декады по револуціях 1989. рока представляли собов єден из май ліпшых шансу діля русинського народа у його історії. Были часы, кой исьме были май автономні й голосні у нашых амбіціях, айбо повісти, же даякый другый період часу быв май слобудный ци май податливый на права меншин было бы читавов дурницьов. Наша довірена еліта из її убширныма інтелектуалныма можностями, тендинційов ид баламуті и смілостьов олиня, котрый учув хрускот голузкы, досягла бы щи меншого, кібы тото была неправда.

Послідны рокы еколоґічна цілосность Пудкарпатя ся наражує серйозным выпровбованьом. Переміщіня промысла, спонтанноє й часто непрозороє інвестованя, масштабна урбанізація окремых дарабу, незаконні застройкы у еколоґічно чутливых зонах приводят до деґрадації ландшафта й порушіня звычных способу ґаздованя. Пуд сесі процесы чим дале май часто пудлажувут економічні інтересы извон, а місні громады трафлявут у ситуації, коли їх роль – пасивный позирач перемін, ініціованых хоть кым, лем не нима самыма.

Українізм давно ся провказав єднов из майвеликых екзистенційных угроз, котрі обще колись нависали над карпаторусинськым народом. Його основов є ідея нації, котра ся тягне уд Галичины до Кубані — народ и утцюзнина межи европськым Западом и російськым Востоком, котрі представлявут собов «посправдішню» руську цивілізацію. Хоть історія сього націоналного проєкта є многым май сложна ги мож туй розписати, його цілі ся не дуже прячут.

Уд зачатка 1990-х году, Світовый конґрес русину служив головнов політичнов інституційов межинародної русинської комуніты (май офіційно —«авторитетным представитильством інтересу русину»). На ділі, сись колективный проєкт жмині реґіоналных орґанізацій из утцюзнины й діаспоры уто скорше символічный прояв єдности ги стыржень межинародного лідерства.